Sông Thị Vải: Nước đã trong, sao tôm vẫn chết, cá cua không về

Dòng sông Thị Vải trong thời gian gần đây nước đã trong xanh trở lại. Điều này khiến cho rất nhiều người dân sống quanh đây khấp khởi mừng thầm vì đã có thể quay lại với nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy sản. Nhưng hi vọng của họ bị tắt ngấm khi nuôi tôm, tôm chết, đánh bắt thì được lèo tèo vài con cá, cua.

Chúng tôi có mặt tại bến Cây Me, xã Phước Thái, Long Thành, Đồng Nai. Đây là một xóm nhỏ, người dân ở đây đa phần sống chủ yếu dựa vào việc nuôi trồng, đánh bắt tôm, cá từ sông Thị Vải. Tuy nhiên, trong vòng 4 tháng trở lại, nghề chài lưới của họ gặp khó khăn do lượng tôm, cá ở đây giảm một cách đáng kinh ngạc, dù đang vào mùa đánh bắt.

Ông Đỗ Minh Trí, cựu chiến binh, ngụ tại số 179, tổ 3, ấp 1B, xã Phước Thái là một người làm nghề đóng đáy trên sông Thị Vải nhiều năm ngán ngẩm cho biết: Trước đây một ngày đóng đáy thu được từ 8 đến 10kg tôm, cá, nhưng nay giỏi lắm chỉ được từ 1,2 đến 2kg. Cả xóm bến Cây Me hiện có đến gần chục hộ dân sống chủ yếu bằng nguồn thu nhập đóng đáy trên sông Thị Vải. Thế nhưng lượng cá, tôm không về khiến cho cuộc sống họ vốn đã nghèo nay còn nghèo thêm. Đặc biệt là việc đầu tư ban đầu cho một dàn đáy lên đến gần cả trăm triệu đồng, phần nhiều là vay mượn để mua sắm.

Không riêng gì những người đánh bắt thủy sản gặp vận hạn mà nhiều chủ ao nuôi tôm trắng tay, đổ nợ vì thả tôm nuôi đến đâu, tôm chết đến đó. Anh Trần Văn Lẹo một chủ ao nuôi tôm ở Ấp 1A, xã Phước Thái có ao nuôi tôm hơn 1 ha cách nhà máy Vedan 1km cho biết: Gần đây, do thấy nước trong xanh, không đen, không có mùi hôi như trước, nên đánh liều cắm sổ đỏ vay ngân hàng, người thân 70 triệu đồng đầu tư cải tạo lại ao nuôi, xử lý nguồn nước, mua thức ăn, con giống...

Tuy nhiên, sau khi thả tôm nuôi được 15 đến 20 ngày thì tôm chết hàng loạt... Lúc đầu cứ nghĩ là do con giống, nên liều làm thêm lứa nữa nhưng tôm vẫn chết nên đành bỏ ao không. Anh cho biết hiện anh đang nợ ngân hàng 20 triệu đồng, nợ chủ thức ăn cho tôm 45 triệu đồng. Để có tiền trả nợ, anh đang rao bán ao, nhưng bán cũng chẳng ai mua. Trường hợp anh Hoàng Sơn Cường ngụ tại ấp 1B, xã Phước Thái còn bi đát hơn khi đầu tư gần 200 triệu đồng, nuôi 6 vụ tôm liên tiếp (5 vụ tôm thẻ, một vụ tôm sú) đều xảy ra hiện tượng tôm chết.

Sau 6 vụ nuôi tôm thất bát, giờ đành để ao không cùng với khoản nợ tiền thức ăn cho tôm là 60 triệu đồng, nợ tiền ngân hàng là 100 triệu đồng. Anh cho biết ban đầu thấy tôm chết cũng như nhiều bà con ở đây nghĩ là do con giống. Tuy nhiên sau khi thay giống mà tôm vẫn cứ chết, lại chết hàng loạt ở nhiều ao nuôi khác nhau nên bà con chúng tôi mới biết nguyên nhân chính là nguồn nước “trong xanh” được bơm vào ao tôm từ sông Thị Vải. Anh Cường khẳng định, toàn ấp này, nhà nào nuôi tôm đều có tôm bị chết, nên tổng diện tích ao nuôi hơn 30 ha của cả ấp đều bỏ trống.

Ông Lương Văn Trường, Chủ tịch Hội Nông dân xã Phước Thái cho biết: Trước đây, môi trường bị ô nhiễm, song nhiều hộ nuôi tôm trong xã xử lý kỹ nguồn nước vẫn có thể nuôi được. Thế nhưng từ khi nguồn nước sông Thị Vải được Công ty Vedan xử lý, khắc phục sự cố gây ô nhiễm môi trường lại xảy ra hiện tượng tôm chết hàng loạt. Chỉ tính riêng trong thời gian từ cuối năm 2008 đến nay, Hội Nông dân xã đã nhận 1.470 đơn, thư của bà con nông dân phản ánh về việc tôm chết hàng loạt do nguồn nước được lấy vào ao nuôi từ sông Thị Vải.

Ông Trường cho biết thêm: “Hiện nay bà con cho rằng nguồn nước sông Thị Vải là nguyên nhân chính làm chết tôm, cá. Bởi theo họ, trong thời gian qua, Công ty Vedan đã tiến hành xử lí làm sạch nguồn nước sông Thị Vải bằng một hóa chất nào đó (?!)... Và chính hóa chất này là nguyên nhân”. Tuy nhiên, sự việc trên theo ông Trường chỉ là dự đoán của người dân, còn thực tế cần phải có sự kiểm chứng của các nhà khoa học mới đi đến kết luận.

Bên cạnh nguồn nước sông Thị Vải vẫn còn ô nhiễm, thì vấn đề ô nhiễm không khí và nguồn nước ngầm ở đây cũng đang ở tình trạng đáng báo động. Theo ông Trường cho biết, nhiều người dân trong xã thời gian qua phản ánh tình trạng mái tôn lợp nhà rất nhanh bị oxy hóa bề mặt, dù thời gian sử dụng chưa được 1 đến 2 năm.
Bên cạnh đó việc sản xuất nông nghiệp của bà con cũng bị ảnh hưởng, một số hộ dân trồng cây ăn trái phản ánh tình trạng ra hoa nhưng không kết trái ngày một nhiều. Theo một thống kê mới đây nhất của UBND xã Phước Thái, thời gian qua, số người chết do mắc bệnh ung thư chiếm đến hơn 50% tổng số người chết trong toàn x